BİTKİ KORUMANIN TANIMI,
KONUSU VE KAPSAMI
Kültür bitkilerini ve onlardan elde edilen tarımsal ürünleri
hastalık
ve
zararlılardan
korumak, tedavi etmek
yada bunlardan doğacak
zararı en aza indirmek
için alınan tüm
teknik, ekonomik ve yasal
önlemlere
BİTKİ KORUMA
denir.
Bitki Koruma kavramı içerisinde hayvansal kökenli
“Zararlılar”
la ilgili konular
“ENTOMOLOJİ”,
bitkisel kökenli olanlarla ve anormal çevre koşullarının oluşturduğu
“ Hastalıklar”
la ilgili konulara da
“FİTOPATOLOJİ”
tarafından incelenir.
Hastalanma
olayı,
normal sınırlar içerisinde sürüp giden fizyolojik olayların bitkiye
zarar verecek düzeyde ve sürede bozulmasıdır. Geçici yada sürekli
olabilen hastalanma olayında 3 temel öğe vardır.
Bitkide Hastalanma Koşulları;
1-
Hastalığı meydana getiren canlı ya da cansız etmen. Bu etmen canlı ise
“PATOJEN”,
cansız ise “FİZYOJEN”
adını alır,
2-
Bitkilerde görülen kalıtsal nitelikteki ortak fizyolojik yapının
bozulması,
3-
Çevre Koşulları.
Hastalığı oluşturan canlı
“PATOJEN”
etmenlerin neden olduğu hastalıklara
BULAŞICI HASTALIK
denir
(Virüsler, bakteriler, funguslar (mantar)
gibi. Bir kaynaktan çıktıktan sonra çeşitli yollarla yada
taşıyıcılarla sağlıklı bitkilere bulaşan ve hastalık etmeninin türüne
göre bitkide çeşitli yapısal ve fonksiyonel sapmalara neden olan
bozuluklardır.
Bazı hastalıkları meydana getiren etmenler cansızdır. Bunlara
(FİZYOJEN)
ler diyoruz. Bunlar;
1-
Olumsuz toprak koşulları,
2-
Olumsuz atmosfer koşulları,
3-
Yetiştiricilikte yapılan hatalar,
4-
Çevre kirliliğidir.
Bitkiler ancak kendileri için normal sınırlar içerisinde cereyan eden
çevre koşullarında sağlıklı yaşayabilirler,
çevre koşullarının normalin dışına çıkması, özellikle toprak ve
atmosferde meydana gelen anormallikler bitkilerin hastalanmalarına
neden olur.
Elverişsiz toprak koşulları içerisinde bitki sağlığını
etkileyen fisiksel nitelikteki durumlar, toprak ısısı
(özellikle düşük ısılar),
su ve hava kapasitesi
(
özellikle sulu havasız koşullar)
ve toprağın kimyasal yapısıdır. Toprağın kimyasal niteliklerinde bitki
sağlığını etkileyen durumlar ise genellikle toprağın yetersiz ve
dengesiz besin maddeleri içermesi yanında, toprakta bulunan besin
maddelerinin alımını olumsuz etkileyen faktörler
(
yüksek ve düşük pH )
sayılabilir.
Elverişsiz hava koşullarında
özellikle aşırı sıcaklık ve nem
bitki sağlığını önemli ölçüde etkiler, ancak bunun yanında ışık,
yağış, rüzgar ve diğer atmosfer olaylarını unutmamak gerekir.
Bitki sağlığını etkileyen en önemli etkenlerden biri de tarım
tekniğinde yapılan hatalı uygulamalardır.
Unutmamak gerekirki iyi yetiştirici aynı zamanda iyi bir
BİTKİ HEKİMİ’
dir
Bitkileri hastalanmadan önce korumak, hastaladıktan sonra
onları tedavi etmekten hem daha kolay, hemde daha ucuzdur. Üstelik
bitkiler çoğu kez hastalandıktan sonra tedavi edilemeyebilir. Bilgili
ve deneyimli tarımcılar çoğu zaman hastalıkların çıkmasını beklemeden
bazı önlemler alırlar. Örneğin hububat çiftçisi tohumunu ilaçlamadan
ekmez.
Bitki koruma faaliyetleri yalnızca ilaçlı savaşım demek değildir.
Üstelik ilaçlı savaşımın çevreyi kirlettiği doğal dengeyi bozduğu,
insan ve diğer canlıların sağlığını olumsuz etkilediği de düşünülürse
diğer koruyucu tedbirlerin önemi daha iyi anlaşılır.
Bitki hastalıkları ne kadar önlem alınırsa alınsın yok edilemez ancak
önemsiz düzeye indirilebilir. Bir başka deyişle kontrol altına
alınabilir.
Bitki Korumanın amacı da budur.
Bitki hastalıkları ekonomiyi ve sosyal yaşamı;
1-
Bitkileri zayıflatarak yada tamamen öldürerek ürünü azaltır yada yok
eder.
2-
Bitkilerin çeşitli organlarını etkileyerek ürünün kalitesini (Pazar
değerini) düşürür,
3-
Tarımsal savaşım için alınan önlemler büyük masraf ve emek gerektirir.
Ürünün maliyeti artar.
4-
Tarımsal savaşımda kullanılan ilaçlar insan ve sıcak kanlı hayvanlara,
bazen de yararlı böcek ve canlılara
( bal arısı,
doğal dengeyi koruyan parazit ve predatörler, topraktaki yararlı
mikro organizmalar vb.)
zarar verebilirler. Fazla ve bilinçsiz kullanım durumunda da ilaç
kalıntıları sularda, sudaki canlılarda, bunlarla beslenen insan ve
hayvanlarda zararlı birikim yapar. Çevre kirlenmesi tüm dünyanın
gündeminde baş sırada olan, önemli bir sorun durumundadır.
TARIM TEKNİĞİNDE YAPILAN HATALAR
Ø
Sağlıklı ve kaliteli tohum ve üretim materyali kullanmamak,
Ø Ekim-dikimi zamanında yapmamak, sık yada derin ekim dikim yapmak,
Ø Tek yönlü, gereğinden az yada çok gübre kullanmak,
Ø Suyu uygun aralıklarla, uygun yöntemlerle vermemek. Tarlayı yada
bahçeyi göl haline getirircesine çok su vermek,
Ø Yeterli toprak işlemesi yapmamak, gerekli yerler için drenaj yapmamak,
Ø Ekim nöbetine
(MÜNAVEBE)
önem vermemek,
Ø Budama, koltuk alma, seyreltme gibi tarım işlemlerini yeterince
yapmamak,
Ø
Hastalık ve zararlılarla yapılan ilaçlı mücadelede: İlacı zamanında
kullanmamak, yüksek dozda ve gereksiz sıklıkta kullanmak, hasada yakın
günlere kadar ilaçlama yapmak, en uygun aleti seçmemek, aletin
bakımını ve temizliğini yeterince yapmamak